آبزی پروری

آبزی پروری یا آکوآ کالچر عبارت است از پرورش انواع مختلف آبزیان جانوری و گیاهی در محیط‌های آبی. به طور کلی می‌توان گفت که آبزی پروری شامل پرورش و تولید انواع آبزیان خوراکی، زینتی، دارویی و صنعتی در آب‌های شور، نیمه‌شور، و شیرین است. معمولا به پرورش آبزیان در آب دریا آبزی‌پروری دریایی (Mari Culture) گفته می‌شود.

🔵 اهمیت آبزی پروری
میزان تبدیل غذا به گوشت در آبزیان به مراتب بیشتر از سایر جانوران پرورشی است. آبزیان پرورشی جز جانوران خونسرد هستند که درجه حرارت بدن آن‌ها تابع گرمای محیط است و بر خلاف پرندگان و پستانداران، نیازی به صرف انرژی برای ثابت نگه داشتن درجه حرارت بدن خود ندارند. در واقع آبزیان در مقایسه با دام و طیور، مقدار بیشتری غذای مصرفی خود را می‌توانند تبدیل به گوشت کنند.
میزان بهره‌برداری از آبزیان پرورشی در واحد سطح معمولا از تولیدات کشاورزی بیشتر است. در هر هکتار استخر آبزیان گرم آبی با توجه به مدیریت مناسب می‌توان سالانه ۳ تا ۸ تن برداشت نمود. برای ماهیان سرد آبی این مقدار ممکن است ۱۰ تا ۱۵ کیلوگرم در متر مربع باشد.
پروتئین آبزیان در مقایسه با سایر پروتئین‌های حیوانی، پر ارزش تر، مفید‌تر و قابل هضم‌تر است.

🔵 جانوران آبزی پرورشی
از نقطه نظر ساختار بدن، آبزیان پرورشی به دو گروه بزرگ آبزیان باله‌دار که شامل تمامی ماهی‌های پرورشی است، و آبزیان پوسته‌دار یا صدف‌دار شامل تمامی سخت‌پوستان و نرم‌تنان تقسیم می‌شوند.

🔵 از نقطه نظر شرایط زیست محیطی به ویژه درجه حرارت محیط که عامل بسیار مهم و موثری در پرورش و تولید انواع مختلف آبزیان است:

🔹 آبزیان سرد آبی: آبزیان پرورشی سرد آبی آن گروه از آبزیان هستند که درجه حرارت مناسب برای پرورش آن‌ها بین ۱۰ تا ۱۸ درجه سانتی‌گراد است. برای اینکه در این آبزیان تولید گامت‌های جنسی (تخمک و اسپرماتوزوئید) به خوبی صورت می‌گیرد، در طول فصل سرد، بایستی درجه حرارت محیط زیست آن‌ها، به حداقل ۸ درجه سانتی‌گراد پایین رود.
درجه حرارت مناسب، برای رشد اقتصادی ماهی قزل‌آلای رنگین کمان ۱۷ درجه سانتی‌گراد است. در این گرما، ماهی قزل‌آلا حداکثر رشد و سود دهی را خواهد داشت. اگر درجه حرارت آب تا ۲۰ درجه افزایش یابد، به شرطی که اکسیژن کافی در دسترس ماهی باشد، رشد و نمو آن در حد نسبتا مطلوب ادامه می‌یابد.
🔹 آبزیان گرم آبی: ماهی‌های گرم آبی عمدتا وقتی گرمای آب به حدود ۲۰ درجه سانتی‌گراد می‌رسد، شروع به تخم‌ریزی می‌کنند. مناسب‌ترین گرما برای تخم‌ریزی، رشد و نمو جنین و نیز تولید لارو و بچه ماهی مناسب، حدود ۲۲ تا ۲۴ درجه سانتی‌گراد است، هرچه درجه حرارت از این حد بالاتر رود، سرعت رشد و نمو جنین و نوزاد تندتر می‌شود. و در نتیجه احتمال ایجاد نوزاد‌های ناقص، و بالا رفتن درصد مرگ و میر آن‌ها افزایش می‌یابد. در گرمای کمتر از ۲۲ تا ۲۴ درجه سانتی‌گراد، سرعت رشد و نمو جنینی و نوزادی کندتر است.
کلیه میگوها، صدف‌ها و ماهی‌های قابل پرورش آب‌های خلیج فارس و دریای عمان جز آبزیان پرورشی گرم آبی تقسیم بندی می‌شوند.

🔵 آبزیان پرورشی بدون توجه به انواع تجارتی و درجه حرارت مناسب رشد و نمو آن‌ها، از نظر شوری مناسب آب معمولا به ۲ گروه تقسیم می‌شوند:
🔹 آبزیان آب‌های شیرین: به گروهی از آبزیان پرورشی گفته می‌شود که مراحل رشد و نمو و تولید مثل آن‌ها منحصرا در آب شیرین آنجام می‌گیرد. انواع کپور ماهیان چینی (کپور معمولی، کپور نقره‌ای، کپور علف‌خوار و کپور سرگنده) و انواع ماهی‌های قزل‌آلای پرورشی جز این گروه به حساب می‌آیند.
🔹آبزیان آب‌های شور:
▪️ آبزیان دریایی: این ماهی‌ها برای تخم‌ریزی نیاز به مهاجرت به رودخانه‌های آب شیرین ندارند. ماهی کفال دریای مازندران، شوریده و هامور خلیج فارس و شاه میگوی دریای عمان جزء این گروه به حساب می‌آیند.
▪️ آبزیان مهاجر: این گروه از آبزیان قسمت عمده‌ای از دوره رشد و نمو خود را در آب شور دریا می‌گذرانند و هنگام تخم‌ریزی به رودخانه‌های آب شیرین مهاجرت می‌کنند. انواع تاس ماهیان یا ماهیان خاویاری، ماهی سفید و ماهی آزاد دریای مازندران جز این گروه به حساب می‌آیند.
علاوه بر گونه‌ها و انواع یاد شده، آبزیان متنوع دیگری در آب‌های شمالی، جنوبی، و داخلی کشور وجود دارد که امکان تکثیر و پرورش آن‌ها جهت مصرف در داخل کشور و یا صدور به سایر کشورها وجود دارد.